Micro-niveau


Binnen de schoolcontext vertaalt deze druk zich enerzijds vooral in studiedruk: de nood om te presteren en aan verwachtingen te    voldoen, wat het leerplezier en de motivatie kan ondermijnen (Serie et al., 2022). Volgens de zelfdeterminatietheorie berust              welzijn op drie basisbehoeften: autonomie, competentie en verbondenheid (Serie et al., 2022). Wanneer onderwijs té sterk de          nadruk legt op toetsen en prestaties, komen deze behoeften onder druk te staan. Leerlingen verliezen gevoel van controle,      ervaren     minder zelfvertrouwen en voelen zich minder verbonden met hun omgeving. Ook binnen vriendschapsrelaties voelen    kinderen toenemende druk om te voldoen aan groepsnormen, waardoor pestgedrag en uitsluiting sneller voorkomen (AP Hogeschool, z.d., fiche Stijgende sociale druk op kinderen en jongeren, p. 11).

Anderzijds biedt ze ook kansen, omdat de aandacht voor sociaal-emotioneel leren, weerbaarheid en mediawijsheid hierdoor toeneemt (AP Hogeschool, z.d.  fiche Stijgende sociale druk.& Mediawijs, z.d.).

De belangrijkste uitdaging voor het onderwijs bestaat erin een evenwicht te vinden tussen cognitieve prestaties en mentaal welzijn. Dit sluit aan bij de theorie van maatschappelijke kwetsbaarheid (Welwijs, 2009), die stelt dat kwetsbaarheid ontstaat in de interactie tussen het kind en zijn omgeving. Kwetsbaarheid is bovendien cumulatief: negatieve ervaringen in één context, zoals op school, vergroten het risico op nieuwe kwetsuren in andere levensdomeinen (Binon et. al, 2025b).

Deze druk beperkt zich echter niet tot leerlingen zelf; ook de verwachtingen en normen binnen de schoolcontext beïnvloeden hoe kinderen deze druk ervaren. Uit de presentatie Visies op gelijke kansen (Binon et. al, 2025d) blijkt dat sociale druk niet losstaat van bredere verwachtingen binnen het schoolsysteem. Daarbij spelen ook de schoolcultuur en de verwachtingen van leerkrachten een belangrijke rol. De presentatie benadrukt dat gelijke behandeling niet hetzelfde is als gelijke kansen.