Wat is onze visie op sociale rechtvaardigheid?

Onze visie op sociale rechtvaardigheid valt onder de egalitaristische visie, aangezien we veel aandacht schenken aan gelijke kansen voor iedereen (Binon et. al, 2025d). Als leerkrachten in spe willen wij bouwen aan een samenleving waarin gelijkheid, vrijheid en menselijke waardigheid centraal staan. Voor kinderen begint deze toekomst in hun jeugd. Daarom vervullen wij als leerkracht in dit proces een belangrijke rol. Wij vinden dat elke leerling recht heeft op dezelfde ontwikkelingskansen, ook op sociaal vlak. Sociale rechtvaardigheid wordt vandaag de dag sterk verbonden met gelijkheid. Daarom zetten we in op een sterk basisaanbod voor iedereen en extra steun voor leerlingen die dat kunnen gebruiken. Zo willen we vermijden dat het Mattheüseffect optreedt, waarbij vooral kansrijkere leerlingen voordeel halen uit onderwijsinterventies terwijl maatschappelijk kwetsbare leerlingen op achterstand raken (Binon et al., 2025c). Wanneer deze ongelijkheid niet wordt aangepakt, vergroot de kans op sociale uitsluiting. Op deze manier willen we sociale uitsluiting, het tegenovergestelde van sociale rechtvaardigheid, tegengaan (Binon et. al, 2025a). Dat sluit aan bij het idee van proportioneel universalisme. Dat houdt in dat er universeel zorg aangeboden wordt, dus voor iedereen, met daarbovenop zorg in functie van de behoeften van mensen. In dit geval is dat dan de extra steun voor leerlingen met moeilijkheden (Binon et. al, 2025e).

Sociale rechtvaardigheid betekent voor ons dat de school actief ongelijkheid moet verkleinen en geen nieuwe negatieve aspecten mag veroorzaken, zoals beschreven wordt in de theorie rond maatschappelijke kwetsbaarheid (Binon et. al, 2025b). We kiezen duidelijk voor een egalitaristische insteek waarbij we gelijke uitkomsten nastreven (Binon et. al, 2025d). We houden daarbij rekening met het feit dat onderwijsongelijkheid geen toeval is, maar voortkomt uit beleidskeuzes die ongelijkheid blijven reproduceren (Nicaise et. al, 2007, p. 51).

Dat betekent dat we als leerkracht niet neutraal kunnen blijven: we moeten actief drempels verlagen, leerlingen erkenning geven en situaties corrigeren die ongelijkheid in stand houden. We zien sociale rechtvaardigheid dus niet als iets abstract, maar als een dagelijkse opdracht om ervoor te zorgen dat elke leerling zich veilig, gezien en ondersteund voelt. Het is waar wij als leerkrachten op dagelijkse basis actief aan moeten werken.

Mogelijke antwoorden op onze onderzoeksvraag

Leerkrachten kunnen sociale druk bij leerlingen verminderen door te werken aan een veilige klascontext, sociale vaardigheden en gerichte ondersteuning. Een sociaal rechtvaardige aanpak houdt rekening met verschillen tussen leerlingen en biedt extra steun waar dat nodig is.

Sociaal rechtvaardige oplossingen

Sociale druk aanpakken vraagt een klasaanpak die rekening houdt met verschillen tussen leerlingen. We combineren een veilige klasomgeving met extra ondersteuning voor wie dat nodig heeft. Zo leren leerlingen samen omgaan met groepsdruk.

Wat wij hierbij belangrijk vinden

Een sociaal rechtvaardige aanpak vraagt meer dan losse acties. We vinden het belangrijk dat steun veilig, flexibel en niet-stigmatiserend is en dat leerlingen zich gezien en ondersteund voelen binnen de klas.

Onze visie wordt hieronder weergegeven in een korte videopresentatie, ingesproken door een 11-jarige.