1. Wat zien we?

De samenwerking met Awel is nodig omdat zij expertise, materiaal en nabijheid bieden die het onderwijs alleen niet kan realiseren. Door deze samenwerking willen we ongelijkheid verminderen en gelijke leerkansen versterken.

We willen in ons samenwerkingsplan eerst een beschrijving geven van welke noden we herkennen:

We herkennen de nood dat leerkrachten van de derde graad extra ondersteuning kunnen gebruiken in het versterken van de sociale weerbaarheid van leerlingen tegen groepsdruk. Leerkrachten signaleren de sociale druk bij hun leerlingen wel en willen hiervoor een oplossing aanreiken, maar ze beschikken bijvoorbeeld niet altijd over de tijd of materialen. Ze hebben misschien ook niet voldoende expertise om sociale druk bespreekbaar te maken. Het is hierbij immers belangrijk dat leerlingen niet gestigmatiseerd of geïndividualiseerd worden.

Het kan daarom nuttig zijn dat scholen ondersteuning krijgen van experten om sociale druk bespreekbaar te maken. In dit geval kan Awel bijvoorbeeld aanvullende ondersteuning bieden wanneer klasinterventies onvoldoende blijven.

Vanuit sociale rechtvaardigheid wordt op deze manier ingezet op het verkleinen van uitsluiting door aan leerlingen erkenning, betrokkenheid en toegang tot ondersteuning te bieden. Deze ondersteuning kan dan vanuit een externe partner komen (Binon et al., 2025a).

 

2. Visie op sociale rechtvaardigheid

Daarom willen we in dit actieplan volgende stappen ondernemen.

-Inzetten op een veilige en ondersteunende klascontext. Tegen het einde van het schooljaar kunnen leerlingen van de  derde graad minimaal twee concrete strategieën toepassen om met groepsdruk binnen vriendschapsrelaties om te gaan, zoals grenzen aangeven of hulp zoeken.

-Minder immateriële uitsluiting (gevoelens van niet-erkenning) door in te zetten op sociale rechtvaardigheid. Dit kan behaald worden door binnen één schooljaar leerkrachten in de derde graad op vaste momenten ruimte te voorzien om groepsdruk en vriendschapsrelaties klassikaal te bespreken, waardoor leerlingen zich meer erkend en betrokken voelen en immateriële en culturele uitsluiting wordt verminderd (Binon et al., 2025a).

-Streven naar een sociale democratie: zoeken naar een evenwicht tussen vrijheid, gelijkheid en rechtvaardigheid door gelijkheid tussen leerlingen te vergroten en ongelijkheid te verminderen (Binon et al., 2025a).

-Tegen het einde van het schooljaar zetten leerkrachten Awel proportioneel in als aanvullende ondersteuning voor leerlingen die, ondanks klasinterventies, nood hebben aan een anonieme en externe gesprekspartner rond groepsdruk.

-Verlaging van het Mattheuseffect: Awel is gratis en is voor iedereen toegankelijk, waardoor niet alleen mensen uit hogere inkomensgroepen van deze partner gebruik kunnen maken (Binon et al., 2025c).

-Verhoging van het proportioneel universalisme. Door Awel bekend te maken bij alle leerlingen zorgen we voor het aanbieden van zorg voor allen, met daarbovenop een aanbod van zorg in functie van de behoeften van de leerlingen die er op dat moment ondersteuning uit kunnen halen (Binon et al., 2025e).

 

3. Acties

A. Acties van de school

-Signalen van sociale druk capteren en melden.

-Leerlingen en ouders actief toeleiden naar partnerorganisatie.

-Dit voorziet de organisatie Awel ook al. Op hun website kan je immers gratis affiches of stickers van Awel bestellen (https://awel.be/materiaal)

-Als er op de school gebruik kan worden gemaakt van computers is het zinvol om op de achtergrond de Awel bureaubladachtergrond te installeren. En op Smartschool deze filter ook te voorzien. Op deze manier prikkelt het onbewust hun bewustzijn van deze organisatie.

-‘Awel, het spel!’ verlaagt de drempel om contact op te nemen met Awel. Het spel is geschikt voor leerlingen uit de derde graad van het lager onderwijs of leerlingen uit de eerste graad van het secundair onderwijs. Leerkrachten kunnen de handleiding en het spel gratis downloaden op de website (https://awel.be/over-awel/spel).

-Tijd en ruimte voorzien voor workshops, oudercontacten, begeleiding of interventies van de partner. Awel voorziet ook het theaterstuk 'Awel, dat lucht op!' op school waarin het hoofdpersonage contact opneemt met Awel. Dit kan motiverend werken voor leerlingen. Dit theaterstuk is wel bedoeld voor leerlingen uit de eerste en tweede graad van het secundair onderwijs, maar dat kan dan relevant zijn als we onze onderzoeksvraag breder betrekken richting 'jongeren’ in het algemeen.

 

B. Acties van de partnerorganisatie

-Expertise inzetten rond sociale druk (preventie, begeleiding, outreach, coaching).

-Awel biedt anonieme en gratis ondersteuning aan leerlingen die nood hebben aan een luisterend oor rond groepsdruk, onzekerheid of vriendschapsproblemen.

-Drempels verlagen via begeleiding op maat.

-Awel verzamelt signalen uit gesprekken met kinderen en jongeren en maakt maatschappelijke thema’s rond groepsdruk zichtbaar, wat scholen kan ondersteunen in hun preventieve werking.

- Materialen, methodieken of ondersteuning aanbieden die de school zelf niet heeft.

-‘Awel, het spel!’

-Het theaterstuk 'Awel, dat lucht op!'

 

C. Acties die beiden samen uitvoeren

-De samenwerking tussen onderwijs en Awel is aanvullend.

-Onderwijs blijft verantwoordelijk voor het pedagogisch handelen en de klascontext. Awel vervult dan een aanvullende welzijnsfunctie buiten de school.

-De school is niet verplicht om de acties die Awel voorziet, te realiseren op school, maar ze zijn vrij toegankelijk op hun website. Leerkrachten stimuleren leerlingen om hulp te zoeken wanneer nodig, zonder dit te verplichten of te individualiseren.

-De samenwerking respecteert de autonomie en anonimiteit van de leerling en voorziet geen individuele terugkoppeling naar de school (UNICEF België, z.d., art. 12 en 16).

-Podcast: advies over hoe je op een goede manier in gesprek kunt gaan met jongeren. Zo kan Awel leerkrachten inspireren over hoe ze op een meelevende manier in gesprek kunnen met hun leerlingen (https://awel.be/podcast).